MYDLANA HISTORIA

Kunszt warzenia mydła znany był już w czasach starożytnego Egiptu, mieszano wtedy oleje roślinne lub tłuszcze zwierzęce wraz z zasadowymi solami, otrzymując środek na kształt mydła, stosowany w celu zachowania higieny oraz w leczeniu chorób skóry. Jednak sztuka wytwarzanie mydła stała się szanowanym rzemiosłem dopiero w XVII-wiecznej Europie.

Cały proces owiany był tajemnicą, gdyż mydlarze pilnie strzegli swoich przepisów. Już wtedy produkowano aromatyczne mydła szamponowe, do golenia czy prania. W XVIII wieku francuski chemik Nicolas Leblanc opracował przemysłową metodę otrzymywania węglanu sodu. Był to milowy krok w tradycyjnym mydlarstwie, alkaliczne wywary otrzymywane z popiołów zastąpiono węglanem sodu, co znacznie usprawniło proces wytwarzania mydła i przełożyło się na jego jakość. Aż do początku XX wieku mydło produkowane było w lokalnych mydlarniach tzw. metodą na zimno. Według tej technologi wytwarzane też były mydła marsylskie. Współcześnie natomiast mydła produkowane na masową skalę wytwarza się tzw. metodą na gorąco. Reakcję zmydlania prowadzi się w wysokiej temperaturze (70-90ºC), a otrzymane mydło oddziela się od gliceryny poprzez jego wysalanie. Po wysuszeniu, mydło w postaci płatków formuje się w kostki za pomocą pras [1]. Tak otrzymywane mydła pozbawione są naturalnych i cennych składników odżywczych.

CZYM JEST MYDŁO WYTWARZANE W MANUFAKTURZE MORZE MYDŁA I JAK JE WYRABIAMY

Czym pod względem chemicznym jest nasza ulubiona kostka mydła? Mydła są solami wyższych kwasów tłuszczowych. Jak otrzymać taką sól? Należy poddać np. oleje roślinne, które składają się głównie z estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych, rekcji zasadowej hydrolizy. Proszę uwierzcie, w tym miejscu jako chemik mam nieodpartą pokusę rozpisać się o kwasach tłuszczowych nasyconych i nienasyconych, o ich stereochemii, o budowie acylogliceroli, czyli glicerydów, o mechanizmie reakcji ich hydrolizy… Ale wiem, że muszę się powstrzymać:)

Generalizując, do otrzymania najprostszego mydła w kostce potrzebujemy olej roślinny oraz NaOH (wodorotlenek sodu). NaOH, to ten zasadowy agent, dzięki któremu możemy przeprowadzić wspomnianą reakcję zmydlania. Na tym etapie istotne są proporcje, każdy olej roślinny posiada swój indywidualny profil kwasów tłuszczowych i należy uwzględnić to w obliczeniach stechiometrycznych. W literaturze lub u dostawcy znajdziemy tzw. SOP value, czyli liczbę zmydlenia dla zastosowanego oleju, która mówi o tym ile zasady użyć. W wyniku odpowiednio przeprowadzonej reakcji pomiędzy olejami a wodorotlenkiem sodu, powstaje nasze upragnione mydło sodowe.

Nawiązując do mydlarskich tradycji, nasze mydła wytwarzamy tylko i wyłącznie ręcznie, metodą na zimno (Cold Process). W tej technologii proces zmydlania prowadzi się w dość niskich temperaturach (około 40ºC), wydzieloną glicerynę pozostawia się w mieszance, by później pełniła funkcję nawilżającą, a gotową masę mydlaną przenosi się do forem i czeka by mydło odpoczęło, stwardniało i dojrzało. Opracowanie własnej mydlanej receptury to proces czasochłonny, szczególnie gdy jest bogata w mleko, wosk, zróżnicowane oleje i masła czy napary ziołowe. W naszych mydłach stosujemy 6% nadwyżkę roślinnej fazy olejowej, która sprawia, że mydło jest delikatniejsze. Odpowiednio dobrane składniki pozwalają projektować końcowe właściwości użytkowe mydła, np. twardość kostki, zdolności pianotwórcze czy jego kolor. Bardzo ważne by nie oszczędzać na surowcach, gdyż o jakości samego mydła decyduje bezpośrednio jakość i czystość zastosowanych składników.

[1] Soaps and Detergents: A Theoretical and Practical ReviewL. Spitz (red.) American Oil Chemists’Society,1996.